Memento là một bộ phim hại não của Nolan nếu chỉ đọc các review trên mạng bạn sẽ bỏ qua khá nhiều chi tiết và tưởng như đây chỉ là một bộ phim dễ hiểu chỉ là sắp xếp thời gian bị đảo lộn. Như thế là bạn đã nhầm to rồi nhé. Bạn có tin là Memento còn phức tạp hơn cả Inception không? Nào hãy cùng mình khám phá ra sự thật câu chuyện.

Tóm tắt nội dung Memento

Vốn là người chuyên điều tra các trường hợp gian lận trong bảo hiểm, Leonard Shelby (Guy Pearce) được giao nhiệm vụ tìm hiểu xem tình trạng của Sammy Jankis – một người bị mắc bệnh thoái hóa trí nhớ về sau (Anterograde Amnesia). Căn bệnh khiến anh ta không thể nhớ những sự việc xảy ra từ sau thời điểm mắc bệnh. Sau nhiều lần kiểm tra, Leonard kết luận căn bệnh của Sammy thuộc tổn thương về mặt tâm lý (không phải vật lý) nên anh ta sẽ không được nhận tiền bồi thường bảo hiểm. Vì muốn “thử” chồng, vợ của Sammy rơi vào tình trạng hôn mê. Thảm họa cũng giáng xuống đầu Leonard khi hai kẻ lạ mặt đột nhập vào ngôi nhà của anh vào một buổi tối. Chị vợ bị chúng hãm hiếp và giết hại. Leonard bắn chết một tên, nhưng tên thứ hai đánh anh bất tỉnh. Kể từ đó, Leonard cũng mắc bệnh thoái hóa trí nhớ về sau. Tới lúc này anh mới hiểu được nỗi oan khuất mà Sammy phải hứng chịu. Không thể nhớ điều gì quá 15 phút nên anh luôn phải ghi chép, chụp ảnh và thậm chí xăm mình để ghi nhớ mọi việc.
Không còn gì để mất, Leonard lao vào cuộc truy tìm tên hung thủ còn lại.

Chi tiết các sự kiện

Trong căn phòng số 21 của nhà nghỉ Discount, Leonard ngồi nghiên cứu đống hồ sơ của cảnh sát, cố gắng truy tìm tên hung thủ số 2. Anh tìm ra được những đầu mối quan trọng về việc hắn có tên đầu là John hoặc James, tên cuối bắt đầu với G ( John G) và hắn là tên buôn bán ma túy. Leonard nói chuyện qua điện thoại, giải thích căn bệnh của mình với một ai đó (sau này được hiểu là Teddy), kể câu chuyện về Sammy Jankis. Teddy đưa Leonard tên một căn nhà hoang nơi anh sẽ tìm thấy Jimmy Grantz – một tên buôn bán thuộc phiện ở địa phương, người Teddy khẳng định chính là John G mà Leonard đang tìm kiếm.

Tại ngôi nhà bỏ hoang, nhận ra mình giết nhầm người, Leonard nổi giận với Teddy, Teddy thừa nhận rằng mình lợi dụng Leonard để lấy 200k$ của Jimmy. Ngoài ra , Teddy còn tiết lộ một thông tin gây shock: Vợ của Leo vẫn còn sống sót sau vụ tai nạn và chính Leonard đã ngộ sát vợ mình. Teddy đã giúp Leonard truy tìm tên hung thủ thứ 2 và giết chết hắn, nhưng không hề nhớ việc đó, Teddy buộc phải tìm những tên John G khác cho Leonard. Bối rối, choáng vàng và có phần bị thuyết phục bởi câu chuyện của Teddy, Leonard tự lừa dối bản thân mình bằng cách biến chính Teddy thành một John G tiếp theo, xác nhận biển số xe của Teddy vào bộ sưu tập John G của mình. Leonard lấy quần áo và lái xe của Jimmy (chứa 200k$ sau cốp xe) đy đến một tiệm xăm hình gần nhất để xăm thông tin mới này. Teddy theo sau đến tiệm và cố gắng dở trò để lấy chiếc chìa khóa xe (có 200k$). Leonard trốn ra ngoài và lần đến quán bar tên Ferdy ( ghi chú anh tìm thấy trên áo Jimmy). Tại đây Leo gặp Natalie- bạn gái của Jimmy. Cũng giống như Leonard, Natalie không hiểu tại sao anh lại có quần áo của Jimmy cũng như chiếc xe. Leonard kể cho Natalie nghe về căn bệnh của mình, qua một bài kiểm tra kỳ dị, Natalie đưa Leonard về nhà . Sau khi ngồi xem TV cũng như dò xét lại tài liệu của cảnh sát, Leonard thấy Natalie trở về. Natalie lén lút giấu hết bút trong phòng và bắt đầu nhục mạ Leo cho đến khi anh nổi điên và đấm cô. Một lúc sau, Natalie quay vào và khóc lóc về việc một kẻ tên Dodd vừa đánh cô. Không nhớ gì về việc đã xảy ra, Leonard đồng ý giúp Natalie xử lý tên vũ phu Dodd kia. Leonard lên xe và truy tìm Dodd theo địa chỉ mà Natalie viết . Bỗng nhiên, Teddy xuất hiện, quả quyết rằng không được tin Natalie và khuyên Leonard tìm nơi khác để nghỉ ngơi, Teddy gợi ý nhà nghỉ Discount. Lúc này Leonard quên mất về việc Dodd cũng như việc anh đã từng ở Dicscount, phòng 21. Gã chủ nhà nghỉ Burt láu cá cho Leo thuê tiếp phòng 304. Tại đây, Leonard gọi điện yêu cầu một cô gái điếm. Đề nghị cô đóng giả vợ mình, Leonard cố gắng dàn dựng lại đêm anh và vợ bị tấn công. Sau đó , Leonard lái xe đến một nơi vắng vẻ đốt hết các kỷ vật của vợ mình rồi ở đó cả đêm. Sáng sớm hôm sau, trên đường rời khỏi, chiếc xe của Leo bị chú ý bởi Dodd( Dodd thực chất là ông chủ của Jimmy). Nhận ra Dodd trên mảnh ghi chú của Natalie, Leonard sợ hãi bỏ chạy .Sau khi thoát khỏi Dodd, Leonard tìm đến nhà nghỉ nơi Dodd ở ngồi chờ. Một lúc sau, Leo lại quên hết mọi chuyện,cho rằng đây là nhà nghỉ của mình nên khi Dodd xuất hiện, Leo nghĩ đó là kẻ đột nhập và lập tức tấn công Dodd đến bất tỉnh. Bối rối, Leo gọi cho Teddy, số điện thoại duy nhất anh có. Cùng nhau họ đưa Dodd ra ngoài thành phố. Teddy một lần nữa tìm cách để lấy số tiền trong chiếc xe của Leonard. Biết được rằng vụ việc với Dodd có liên quan đến Natalie, Leo quay trở lại chỗ Natalie( tên địa chỉ ghi trên mảnh ghi chú) nóng nảy yêu cầu một lời giải thích. Natalie cố gắng xoa dịu Leonard , hứa là sẽ giúp Leonard tìm ra John G. Sáng sớm hôm sau, Leonard bỏ đi quên chìa khóa ở nhà Natalie, Burt- chủ nhà nghỉ nhầm lẫn đưa Leo vào phòng 21 thay vì 304, sau đó Leo biết rằng mình đã bị Burt lừa. Trước khi rời về phòng 304, Leo tìm thấy ghi chú về việc gặp Natalie ăn trưa. Tới đó , Natalie đưa Leo thông tin cô tìm thấy về John G. Trở lại phòng 304, khép nối các thông tin thu thập được, Leo đã tìm ra hung thủ : Teddy. Đưa Teddy đến ngôi nhà hoang, Leonard giết Teddy rồi lấy máy ảnh ra chụp, đây cũng là cảnh chúng ta nhìn thấy ở đầu phim.

Cấu trúc câu chuyện

Bộ phim chia làm 2 mảng chuyện đan xen nhau : một mảng từ cuối phim quay ngược trở lại ( thước phim màu ) và một mảng bắt đầu từ trước đó trở lên ( quay bằng thước phim đen trắng ). Có tất cả 22 cảnh màu cũng như cảnh đen trắng. Nếu đánh số cho các cảnh đen trắng và chữ cho các cảnh màu thì theo đúng trình tự thời gian chúng ta có : 1, 2, 3 ,4 ,5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22/A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V .
Còn đây là cách sắp xếp của bộ phim:
1, V, 2, U, 3, T, 4, S, 5, R, 6, Q … 20, C, 21, B, và cuối cùng 22,A.
Ngoài việc làm câu chuyện trở nên phức tạp thì cách sắp xếp này còn có mục đích riêng của nó. Ở cảnh màu , khán giả như được đặt vào vị trí của nhân vật chính khi cũng như anh, luôn cố gắng tìm hiểu những gì đã xảy ra. Cảnh đầu tiên của bộ phim là cảnh duy nhất “ ngược” theo nghĩa đen. Chúng ta chứng kiến bức ảnh trên tay Leo mờ dần, máu, viên đạn bay ngược trở lại nòng súng, Teddy “hồi sinh” trong phút chốc . Nolan cũng đã gợi ý về căn bệnh của Leonard qua cảnh này. Sau ít phút, trí nhớ của Leonard cũng sẽ mờ nhạt như tấm ảnh anh đang cầm trên tay vậy.

Ngược với những cảnh màu, Những thước phim đen trắng đưa ra một cái nhìn rất khách quan về nhân vật. Máy quay luôn hướng qua vai hoặc ngay bên cạnh Leonard, rất nhiều những close-up, khán giả đượcnhìn thấy những chi tiết mà chỉ mình Leonard thấy. Các cảnh đen trắng ngoài việc đan xen thay thế các cảnh màu có nhiệm vụ bổ sung thông tin cho câu truyện còn có tác dụng tạo mối thiện cảm của khán giả đối với nhân vật.
Nolan đã cực kỳ khéo léo xây dựng mối liên kết giữa những thước phim đen trắng và thước phim màu qua cảnh cuối phim 22,A: Leonrad rung nhẹ tấm ảnh, màu sắc trên tấm ảnh anh đang cầm trên tay từ đen trắng chuyển sang đậm màu dần cũng như toàn bộ khung cảnh còn lại của bộ phim.

Memory is unreliable

Đây là điều rất quan trọng trong bộ phim, Nolan đã ngấm ngầm nói với khán giả thông qua Leonard : “ Trí nhớ có thể thay đổi hình dáng của một căn phòng , màu sắc của một chiếc xe. Just an interpretation, not a record” . Phần trí nhớ của Leo trước khi tai nạn vẫn còn nguyên vẹn. Nhưng cái phần “nguyên vẹn” này liệu có chính xác. Thực tế, Trí nhớ phụ thuộc rất nhiều vào cách chúng ta “nhớ”, cùng một sự vật sự việc qua trí nhớ của nhiều người có thể hoàn toàn khác nhau.
Không những thế, Nolan còn cẩn thận nhắc nhở khán giả điều này xuyên suốt bộ phim: Trong đoạn hổi tưởng về việc vợ mình bị tấn công, Leo nhầm lẫn vị trí của cánh cửa.Hay như Khi Natalie viết địa chỉ của Dod, cô viết nhà nghỉ MonteRest, nhưng trên thực thế tên nhà nghỉ là Mountecest.

Đây là hình ảnh đầu tiên về chiếc xe của Teddy ( theo đúng trình tự thời gian) ta có thể thấy rõ biển số xe là SG1371U.

Lenny ghi lại biển số xe của Teddy, nhưng anh nhầm lẫn I với 1 (viết là 1 nhưng vẫn đọc là I).Trong phim Leonard luôn bị nhầm lẫn việc này. Một sự nhầm lẫn bản năng. Thậm chí Leo đã xăm lên đùi biển số xe “ nhầm” này.

Khi Teddy và Lenny lái xe đưa Dodd ra ngoài khỏi thành phố, chúng ta thấy biển xe của Teddy một lần nữa lại thay đổi , lần này thì chính xác là SG1371U

Sự nhầm lẫn của đạo diễn? Không, điều này hoàn toàn nằm trong kịch bản.
Thông điệp mà Nolan muốn nói với khán giả này được coi là trái tim của bộ phim và cũng là chiếc chìa khóa để giải đáp những câu hỏi gây nhiều tranh cãi nhất trong phim.

Leonard và Sammy Jankin là một người?

Đây có lẽ là vấn đề gây tranh cãi nhất phim và có 2 câu trả lời cho vấn đề này:
Đúng: Sammy là nhân vật có thật và là một kẻ lừa đảo,Sammy không có vợ. Leo đã vạch trần Sammy khi anh còn là nhân viên điều tra bảo hiểm. Sau vụ tai nạn xảy ra, ký ức cuối cùng mà Leo có khả năng giữ được là hình ảnh cuối cùng anh nhìn thấy( nghĩ là) vợ mình đã chết. Tuy nhiên vợ Leo sống sót qua tai nạn và ngày một chán nản vì bệnh của Leo ( cô nghĩ Leo giả vờ) . Quyết định “ thử” Leonard , Leo đã giết vợ mình bởi tiêm quá liều insulin. Không muốn thừa nhận điều này, Leo tự lừa dối bản thân mình bằng cách “đổ tội” cho Sammy.
Mix câu truyện của bản thân mình, của vợ, của Sammy, của vợ Sammy.
Có rất nhiều lời gợi ý, ẩn dụ cho câu trả lời này:
Trong cảnh 22,A chúng ta được chứng kiến một đoạn flashback (hồi tưởng lại) về việc Leonard tiêm Insulin cho vợ mình. Không những thế ,lúc ở nhà Natalie, anh lại có một đoạn flashback rất ngắn về việc chuẩn bị tiêm insulin. Một vài giây trước cảnh này, Leonard đang ngồi xem TV, cảm thấy buồn chán, anh chuyển sang chương trình quảng cáo. Nhớ lại trong một flashback ở cảnh đen trắng, Leonard đã từng nói bởi vị căn bệnh của mình, Sammy rất thích xem những chương trình quảng cáo. Một lời gợi ý nữa cho việc Leonard thực chất là Sammy.
Ở cảnh Leo kể lại việc Sammy tiêm thuốc quá liều cho vợ, chúng ta thấy Sammy đang ngồi trong bệnh viện tâm thần. Bỗng nhiên, hình ảnh Leo thế chỗ cho Sammy trong một khoảnh khắc cực ngắn. Đây được coi là bằng chứng mạnh nhất cho câu trả lời này

Hình xăm “Remember Sammy Jankis”

Trong tất cả các hình xăm hay hay ghi chú của Leonard, tất cả đều có một điểm chung : được viết bằng chữ in hoa, ngoại trừ hình xăm này.

Một lần khác bị Teddy ép buộc phải viết “không được tin Natalie”. Leonard đã viết, nhưng cũng viết bằng chữ viết tay thường. Lúc đó bản thân Leonard không tin lời Teddy nhưng vẫn miễn cưỡng viết( Leonard xóa dòng ghi chú ngay sau khi Teddy rời khỏi). Bằng cách thay đổi cách viết ,Phải chăng Leo biết rằng điều đó là ko đúng, nhưng miễn cưỡng,ép bản thân mình phải tin ?

Tuy nhiên, Để có thể “đổ tội” cho Sammy, đòi hỏi Leonard cần phải có khả năng tạo được trí nhớ mới sau khi xảy ra tai nạn. Đơn giản như tại sao Leonard lại có thể nhớ được việc mình đã tiêm insulin quá liều cho vợ để chuyển câu chuyện đó sang Sammy. Một lời giải thích cho vấn đề này tuy rằng hơi miễn cưỡng nhưng tạm chấp nhận được như sau : Leo có thể biết được việc mình ngộ sát vợ qua việc nhìn vào hồ sơ của cảnh sát, bác sĩ. Tuy nhiên mỗi lần như vậy , Leo đều không muốn thừa nhận và tìm cách đổ tội cho Sammy. Tuy rằng anh có thể quên chuyện này ngay sau đó nhưng việc phủ định quá nhiều lần này tác động vào mảng trí nhớ từ trước khi xảy ra tai nạn và khiến nó thay đổi ( Memory is unreliable). Hơn nữa, hình ảnh cuối cùng anh thấy ( nghĩ rằng ) trước khi mắc bệnh đó là cái chết của vợ cũng khiến việc này trơ nên dễ dàng hơn.

Đánh lạc hướng tài tình

Chuyện về Sammy và Lenny hoàn toàn không liên quan câu chuyện Teddy kể cuối phim. Câu chuyện này không phải là sự thật, Teddy bịa chuyện để đánh lạc hướng Leonard khỏi cơn giận vì bị Teddy lợi dụng. Mọi người hầu hết đều chấp nhận lời Teddy nói hoàn toàn đúng. Đây là điều dễ hiểu vì công thức này đã xuất hiện rất nhiều lần trong các bộ phim cùng loại : Kẻ phản diện xuất hiện những phút cuối phim và đưa ra câu trả lời cho toàn bộ các bí ẩn. Nolan đã từng nói trong đoạn phim tài liệu về Memento “ Điều làm tôi thích thú là mọi người không hề đặt nghi vấn vào nhân vật, họ chấp nhận câu trả lời bởi vì họ quá khao khát nó”. Ông đã nhắc nhở mọi người về việc Teddy bản chất là một kẻ nói dối, trên thưc tế đã nói dối xuyên suốt bộ phim, và rằng Teddy biết và hiểu rõ Leonard đến độ có thể dễ dàng điểu khiển Leonard làm chính xác mọi việc Teddy muốn. Ngay cả màn độc thoại cuối phim mơ hồ của Leonard cũng chỉ chứng tỏ Leo bị Teddy thuyết phục, chứ không chứng minh Teddy nói thật.

Leonard đã nói dứt khoát rằng vợ anh không bị tiểu đường, chúng ta đã nhìn thấy một đoạn flashback về việc Leo tiêm vợ mình Insulin, nhưng ngay sau đó có một đoạn flashback rằng anh chỉ véo chính cái đùi ấy. Điều này dẫn đến đoạn tiêm lần đầu tiên chỉ là một đoạn flashback bị biến dạng bởi lời nói của Teddy. Cuối phim chúng ta chứng kiến một đoạn flashback Leonard nằm trên giường với vợ, trên mình xăm dòng chữ “ I’VE DONE IT”. Rõ ràng đây là một cảnh Leonard tưởng tượng ra. Điều này dấy lên câu hỏi về tính chính xác của các đoạn flashback khác trong phim và khiến cho tất cả các lời gợi ý còn lại của câu trả lời Đúng hoàn toàn có thể bị phản bác.

Các nhân vật :

Xuyên suốt từ đầu cho tới cuối phim chúng ta có những cái nhìn khác nhau về các nhân vật : Leonard, Teddy, Natalie thậm chí cả Burt,… Tất cả đều không trung thực, tất cả đều có ý muốn lợi dụng Leonard để phục vụ mục đích cá nhân của mình dù ít hay nhiều. Mỗi cảnh qua đi lại cho chúng ta một góc nhìn khác về nhân vật, chẳng hạn như nếu không có 2 cảnh đầu và cuối phim, nhân vật Teddy hiện lên như một người bạn tốt của Leonard.

Không phải ngẫu nhiên Nolan để cho tất cả chữ viết của Natalie không bao giờ giống nhau hay việc Natalie tỏ ra thương hại và giúp đỡ Leonard truy tìm John G còn đặt nhiều nghi vấn . Chúng ta được biết rằng Natalie đồng ý giúp Leonard tìm John G qua hình xăm biển số xe trên người anh. Tuy nhiên rõ ràng biển xe đó bị nhầm lẫn, vậy tại sao Natalie vẫn tìm ra được ? Hơn nữa, nếu để ý trong hồ sơ của John G mà Natalie đưa cho Leonard ,trên giấy phép lái có ghi ngày hết hạn là 29/2/2001. Điều thú vị ở đây: năm 2001 ko phải là năm nhuận.

Một điểm cần được lưu ý nữa ở đây rằng, ngôi nhà hoang Natalie đưa địa chỉ cho Leonard để giết Teddy cũng chính là nơi Leonard giết Jimmy. Một vòng tròn lập đi lập lại một cách châm biếm: Natalie lợi dụng Leonard để giết Teddy tại chính nơi Teddy lợi dụng Leonard giết bạn trai Natalie?
Chính sự không đáng tin của các nhân vật trong Memento ngăn cản việc tìm kiếm một câu trả lời tuyệt đối cho bộ phim.

Plot Hole (lỗ hổng kịch bản):

– Như mình đã đề cập ở trên, những vấn đề còn gây tranh cãi của phim chưa thể coi là plothole bởi lẽ chưa thể chắc chắn tuyệt đối đúng hay sai. Nếu ai tinh ý sẽ nhận ra một vài plothole nhỏ trong phim tuy nhiên những plothole này có thể tạm lý giải được tuy rằng chưa thuyết phục lắm.
– Như mình đã nói ở trên , tính không chính xác của trí nhớ và sự không đáng tin của các nhân vật ngăn cản việc tìm được câu trả lời chính xác cho bộ phim cũng như một loạt các giả thiết ra đời. Trên các diễn đàn những cuộc tranh cãi về bộ phim vẫn xảy ra, một số critic qua rất nhiều lần xem và đọc kịch bản nhưng cũng chưa đưa ra được câu trả lời tuyệt đối. Mọi lý giải đều có lý do và bằng chứng phản biện, có lẽ do phong cách thích để mọi thứ “ lơ lửng” của C.Nolan, cũng như ông đã làm với Inception,việc tìm kiếm sự tuyệt đối là không thể.Tuy nhiên việc xem kỹ lại bộ phim nhiều lần và những thông tin từ www.otnemem.com ( trang web của phim) có thể sẽ giúp bạn tự quyết định cho mình câu trả lời phù hợp.

Thông tin ngoài lề thú vị:

– Sự lựa chọn đầu tiên cho vai diễn Leonard là Alec Baldwin
– Số điện thoại của Teddy là 555-0134, trùng với số điện thoại của Marla Singer trong Fight Club. – Stephen Tobolowsky người thủ vai Sammy, cũng đã từng tham gia trong Groundhog Day – bộ phim hài nổi tiếng của Bill Murray. Trong Groundhog Day nhân vật của Stephen Tobolowsky cũng là phương tiện giúp nhân vật chính nhận ra hoàn cảnh của mình.
– Căn bệnh được nói tới trong phim: Anterograde amnesia là một căn bệnh hoàn toàn có thật, Memento nhận được rất nhiều lời khen ngợi trong việc đưa căn bệnh này lên màn ảnh một cách tương đối chính xác. Người bị mắc bệnh vẫn còn lưu trữ một loại trí nhớ gọi là procedural memory (cải thiện các kỹ năng qua tập luyện). Nolan đã một vài lần đưa điều này lên phim điển hình nhất là thông qua phương pháp Leonard vạch trần Sammy. Tuy nhiên có một vài điểm về căn bệnh mà bộ phim không miêu tả chính xác: chẳng hạn như người mắc bệnh này gần như không thể biết về việc mình bị bệnh hay nhớ về nguyên nhân gây tai nạn. Trong phim chúng ta thấy Leonard làm việc này rất tốt. Có lẽ đây là việc cần thiết để cân bằng giữa khoa học và giải trí.

Kết luận

Memento là một bộ phim hại não theo mình đánh giá là rất hay. Nếu các bạn thích thể loại này có thể tìm thêm một số phim mà mình đã review nữa đó là Enemy (2013) và người bất tử